Historische figuren uit Leiden: De gebroeders Fleur

Historische figuren uit Leiden: De gebroeders Fleur
D broers in actie, vastgelegd op het schilderij Schaatsersw bij een Hollandse stad’, van Andreas Schelfhout. - Foto: Peter van Evert.
LEIDEN -Beroemd of berucht. Leiden kent vele historische figuren. Recente, bijvoorbeeld Cees Goekoop of de Zangeres Zonder Naam, maar ook uit ver een verleden. Denk aan Rembrandt van Rijn en Goeie Mie. In de rubriek Historische Figuren uit Leiden laten we ze weer even leven. Deze aflevering: .

LEIDEN -Beroemd of berucht. Leiden kent vele historische figuren. Recente, bijvoorbeeld Cees Goekoop of de Zangeres Zonder Naam, maar ook uit ver een verleden. Denk aan Rembrandt van Rijn en Goeie Mie. In de rubriek Historische Figuren uit Leiden laten we ze weer even leven. Deze aflevering: .

Van de 15e tot de 19e eeuw heerste er in Europa een kleine ijstijd. Winters begonnen al in november en duurden tot maart. Er was veel sneeuw en ijs en lange vorstperiodes waren veel meer een onderdeel van het dagelijkse winterleven.

Dat blijkt ook wel uit de vele schilderijen van wintertaferelen en vermaak op het ijs. Nederlanders stonden toen al bekend om het feit dat zij massaal de schaatsen onderbonden zodra het ijs het toeliet.

Schoonrijders

Buitenlandse bezoekers keken met bewondering naar de Hollandse taferelen op de bevroren rivieren en meren. Zij zagen een duidelijk verschil tussen Hollandse en Friese schaatsers. Laatstgenoemden waren snelheidsrijders en de Hollanders waren schoonrijders, meer gericht op mode en uiterlijk.

In Leiden en omgeving kon men de gebroeders Fleur zien zwieren over de Rijn. Cornelis (1735) en Paulus (1737) Fleur waren twee uitmuntende schaatsers. Zoals iemand schreef: de Leidsche gebroeders Fleur, de grootste meesters in ’t met streek op streek laveeren, zoodat hun lijf te drijven scheen op veeren. Van de twee broers was Paulus, metselaar van beroep, degene met de beste conditie, in moderne termen een duurrijder. Hij was sneller dan menigeen en volgens de overlevering in staat om een kwartier lang op één been te schaatsen. Hij haalde 30 kilometer per uur en kon dit blijkbaar enkele uren volhouden.

Cornelis, in het dagelijks leven rioolreiniger, was de man van de fijne bewegingen en het mooie schaatsen. Hij was een specialist in het buiten-overrijden, oftewel beentje-overrijden. Ook kon hij erg goed achteruit schaatsen. Hij was natuurlijk niet de enige die hier goed in was maar hij was er wel de beste in, volgens de overlevering. Zo goed zelfs dat dankzij hem, zeker in Leiden en de regio, fleuren het woord was voor sierlijk schaatsenrijden.

Gedicht

Op veertigjarige leeftijd, in 1776, overleed Cornelis. Reden voor de Leidse hoogleraar en dichter J. le Francq van Berkhey een pagina’s lang gedicht, ’Lijkzang in heldendicht’ aan Cornelis te wijden: Hij tartte op ’t glibbrig Ys een Vogel in de vlugt, / En hield het Element des Waters voor zyn lugt.

Cornelis was overigens ook een soort held want hij heeft menig collega-schaatser het leven gered: “die weleer zoo veele drenkelingen/ Aan de yz’ren vuisten van den dood bestond te ontwringen, / Als hy, vol moed en kragt, de taaije schotsen brak, / en zeulde gantsch verkleumt den Drenkeling uit het wrak”.

Cornelis werd begraven op de niet meer bestaande begraafplaats op het Papegaais Bolwerk.

Rien van Vliet